صبح: قرآن و حدیث

منابع قرآن و حدیث، دیدگاه اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی) و دیدگاه شیعه (جعفری) کنار هم.

وقت نماز صبح

دیدگاه اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی)

  • قرآن ۲:۱۸۷ بخورید و بیاشامید تا رشته سپید سپیده‌دم از رشته سیاه آشکار شود. وقت صبح با همین فجر صادق آغاز می‌شود.
  • قرآن ۱۷:۷۸ نماز را برپا دار … و قرآن فجر را.
  • صحیح مسلم ۶۱۲ وقت صبح از طلوع فجر تا طلوع آفتاب است.
  • ابوداود ۳۹۳، ترمذی ۱۴۹ جبرئیل روز اول صبح را با دمیدن فجر خواند و روز دوم هنگامی که هوا روشن شد، و گفت وقت میان این دو است.
  • صحیح بخاری ۵۷۸، صحیح مسلم ۶۴۵ پیامبر ﷺ صبح را در تاریکی می‌خواند. مذاهب شافعی، مالکی و حنبلی اول وقت را ترجیح می‌دهند.
  • ترمذی ۱۵۴، ابوداود ۴۲۴ صبح را در روشنی بخوانید که پاداشش بیشتر است. مذهب حنفی خواندن در روشنی (اسفار) را ترجیح می‌دهد.
  • صحیح بخاری ۶۱۷، صحیح مسلم ۱۰۹۲ بلال در شب اذان می‌گوید، پس بخورید و بیاشامید تا ابن ام مکتوم اذان گوید: روشنی نخست صبح نیست تا فجر صادق پهن شود.

دیدگاه شیعه (جعفری)

  • قرآن ۱۷:۷۸ نماز را برپا دار … و قرآن فجر را.
  • من لا یحضره الفقیه، ج ۱، باب معرفة الفجر، حدیث ۱-۲ امام صادق (ع): فجر صادق مانند سپیدی رود در افق پهن می‌شود، نه بالارونده مانند دم گرگ، و وقت صبح هنگامی است که پهن و روشن شود.
  • من لا یحضره الفقیه، ج ۱، باب مواقیت نماز، حدیث ۶ امام صادق (ع): اول وقت رضوان خداست و آخر وقت عفو خدا.

فضیلت نماز صبح

نماز صبح: رکعات

دیدگاه اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی)

  • ۲ رکعت واجب، و پیش از آن ۲ رکعت سنت.
  • صحیح مسلم ۷۲۵ دو رکعت سنت صبح از دنیا و هر چه در آن است بهتر است.
  • صحیح بخاری ۱۱۶۹، صحیح مسلم ۷۲۴ عایشه: پیامبر ﷺ بر هیچ نافله‌ای به اندازه دو رکعت پیش از صبح مواظبت نداشت.
  • قنوت: شافعی و مالکی در صبح قنوت می‌خوانند؛ حنفی و حنبلی نه، مگر هنگام مصیبت.
  • صحیح مسلم ۷۲۶ پیامبر ﷺ در دو رکعت سنت صبح، سوره کافرون و سوره اخلاص می‌خواند.
  • صحیح بخاری ۱۱۶۰ پیامبر ﷺ پس از دو رکعت سنت صبح بر پهلوی راست می‌آرمید.
  • صحیح بخاری ۸۹۱، صحیح مسلم ۸۷۹ پیامبر ﷺ روز جمعه در نماز صبح سوره سجده و سوره انسان می‌خواند.
  • صحیح بخاری ۱۰۰۲ انس: قنوت معمولاً پیش از رکوع بود؛ پیامبر ﷺ تنها یک ماه، هنگام مصیبتی، پس از رکوع قنوت خواند.
  • صحیح بخاری ۵۹۷، صحیح مسلم ۶۸۴ هر کس نمازی را فراموش کند یا در خواب بماند، هر وقت به یاد آورد آن را بخواند؛ کفاره‌ای جز این ندارد.
  • صحیح بخاری ۱۱۴۴ نزد پیامبر ﷺ از مردی یاد شد که تا صبح خوابید، فرمود: شیطان در گوشش ادرار کرده است.

دیدگاه شیعه (جعفری)

  • ۲ رکعت واجب، و پیش از آن ۲ رکعت نافله.
  • وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۴۶ امام صادق (ع): نمازهای روزانه ۵۱ رکعت است، ۱۷ واجب و ۳۴ نافله؛ در عمل جعفری ۲ رکعت نافله پیش از صبح است.
  • قنوت در رکعت دوم هر نماز خوانده می‌شود، از جمله صبح.

اذکار و تعقیبات پس از نماز صبح

شماره احادیث بر پایه sunnah.com است. منابع جعفری با نام کتاب، جلد و باب آمده‌اند.

منابع نمازهای دیگر

آخرین به‌روزرسانی: شنبه ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶

تنظیمات