روش وضو گرفتن

وضو طهارت پیش از نماز است. واجبات آن در قرآن (۵:۶) آمده و صحابه وضوی پیامبر ﷺ را توصیف کرده‌اند.

چرا وضو لازم است

مراحل (مذاهب اهل سنت)

  1. در دل نیت کنید و بسم‌الله بگویید.
  2. هر دو دست را تا مچ سه بار بشویید.
  3. سه بار دهان را آب بگردانید.
  4. سه بار آب در بینی کنید و بیرون دهید.
  5. صورت را از رستنگاه مو تا چانه و از گوش تا گوش سه بار بشویید.
  6. دست راست را با آرنج سه بار بشویید، سپس دست چپ.
  7. با دست‌های خیس سر را مسح کنید، سپس گوش‌ها را.
  8. پای راست را با قوزک سه بار بشویید، سپس پای چپ، لای انگشتان را هم.

عثمان بن عفان وضوی پیامبر ﷺ را این‌گونه نشان داد: صحیح بخاری ۱۵۹، صحیح مسلم ۲۲۶. شستن پاها: «وای بر پاشنه‌ها از آتش» (صحیح بخاری ۶۰، صحیح مسلم ۲۴۱).

وضوی جعفری

  1. نیت، سپس شستن صورت از رستنگاه مو تا چانه، از بالا به پایین.
  2. شستن دست راست از آرنج تا سر انگشتان، سپس دست چپ.
  3. مسح جلوی سر با تری باقی‌مانده بر دست راست.
  4. مسح روی پای راست از سر انگشتان تا برآمدگی با تری دست، سپس پای چپ.

آیهٔ ۵:۶ به مسح پاها خوانده می‌شود. امام باقر (ع) وضوی پیامبر ﷺ را نشان داد و سر و پاها را با تری باقی‌ماندهٔ دست مسح کرد: الکافی، ج ۳، کتاب الطهارة، باب صفة الوضوء و باب مسح الرأس و القدمین.

تفاوت مذاهب

نیت

در مذاهب شافعی، مالکی، حنبلی و جعفری شرط صحت وضو؛ در مذهب حنفی سنت.

مسح سر

حنفی: دست‌کم یک‌چهارم سر (پیامبر ﷺ بر پیشانی‌موی خود مسح کرد، صحیح مسلم ۲۷۴). شافعی: بخشی از سر. مالکی و حنبلی: همهٔ سر (صحیح بخاری ۱۸۵، صحیح مسلم ۲۳۵). جعفری: بخشی از جلوی سر.

پاها

مذاهب اهل سنت پاها را می‌شویند؛ مذهب جعفری مسح می‌کند.

ترتیب و موالات

شافعی، حنبلی و جعفری: ترتیب آیهٔ ۵:۶ واجب است. مالکی، حنبلی و جعفری: اعضا باید بی‌فاصلهٔ طولانی پشت سر هم شسته شوند. حنفی: هر دو سنت است.

مبطلات وضو

در همهٔ مذاهب: ادرار و مدفوع، خروج باد، خواب عمیق و بیهوشی (قرآن ۵:۶؛ صحیح بخاری ۱۳۵). در خون‌ریزی، استفراغ و لمس جنس مخالف اختلاف است، پس از مذهب خود پیروی کنید.

کارهای مستحب در وضو

مسح بر کفش یا جوراب چرمی

مذاهب اهل سنت مسح بر موزهٔ چرمی (خُف) را به‌جای شستن پاها جایز می‌دانند و پیامبر ﷺ چنین کرد. در حدیث علی، مدت آن برای مقیم یک شبانه‌روز و برای مسافر سه شبانه‌روز است. مذاهب در شرط‌ها اختلاف دارند و مذهب مالکی به نداشتن مدت معین شناخته می‌شود. در مذهب جعفری در حالت عادی جایز نیست، پس از مذهب خود پیروی کنید.

اگر آب نیست: تیمم

اگر آب نباشد یا استفاده از آن زیان برساند، قرآن تیمم را روا می‌داند: مسح صورت و دست‌ها با خاک پاک. تیمم جای وضو را می‌گیرد و هرجا غسل لازم باشد جای غسل را. جزئیات، مثل اینکه مسح دست‌ها تا کجا باشد، در مذاهب فرق دارد.

  1. نیت کنید و بسم‌الله بگویید.
  2. کف هر دو دست را آرام بر خاک پاک، ماسه یا سطح غبارآلود بزنید.
  3. غبار اضافه را بتکانید یا فوت کنید.
  4. یک بار صورت را مسح کنید، سپس دست‌ها را.

پس از وضو چه بگوییم

پس از پایان وضو، شهادتین را بگویید. پیامبر ﷺ فرمود هشت دروازهٔ بهشت برای کسی که این را بگوید گشوده می‌شود تا از هر کدام که خواست وارد شود.

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُ ٱللَّٰهِ وَرَسُولُهُ

گواهی می‌دهم که معبودی جز خدا نیست و محمد ﷺ بنده و فرستادهٔ خداست.

آخرین به‌روزرسانی: جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶

تنظیمات