مغرب: قرآن و حدیث
منابع قرآن و حدیث، دیدگاه اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی) و دیدگاه شیعه (جعفری) کنار هم.
وقت نماز مغرب
دیدگاه اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی)
- صحیح بخاری ۵۶۱، صحیح مسلم ۶۳۶ پیامبر ﷺ مغرب را به محض غروب و پنهان شدن خورشید میخواند.
- صحیح مسلم ۶۱۲ وقت مغرب تا از بین رفتن شفق است. حنفی و حنبلی بر ایناند؛ مالکی برای مغرب وقتی کوتاه قائل است.
- ابوداود ۴۱۸ امت من بر خیر میمانند تا وقتی مغرب را تا درآمدن ستارگان به تأخیر نیندازند.
دیدگاه شیعه (جعفری)
- من لا یحضره الفقیه، ج ۱، باب مواقیت نماز، حدیث ۱۰ امام باقر (ع): وقت مغرب هنگامی است که قرص خورشید پنهان شود.
- وسائل الشیعه، باب آغاز وقت مغرب غروب با از بین رفتن سرخی مشرق شناخته میشود، از این رو مذهب جعفری چند دقیقه پس از غروب صبر میکند.
- من لا یحضره الفقیه، ج ۱، باب مواقیت نماز، حدیث ۱۶ امام صادق (ع) تأخیر مغرب تا درآمدن ستارگان را نکوهش کرد.
- من لا یحضره الفقیه، ج ۱، باب مواقیت نماز، حدیث ۱۸ امام صادق (ع): با غروب خورشید افطار روا و مغرب واجب میشود، و وقت عشا تا نیمهشب است.
فضیلت نماز مغرب
- ابوداود ۴۱۸ خواندن مغرب در وقت، امت را بر خیر نگه میدارد.
- صحیح مسلم ۷۲۸، ترمذی ۴۱۵ ۲ رکعت سنت پس از مغرب از دوازده رکعتی است که خانهای در بهشت میسازد.
- من لا یحضره الفقیه، ج ۱، باب مواقیت نماز، حدیث ۲۰ امام صادق (ع): دو رکعت پس از مغرب در علیین نوشته میشود، و چهار رکعت پاداش حجی مقبول دارد.
نماز مغرب: رکعات
دیدگاه اهل سنت (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی)
- ۳ رکعت واجب، در سفر هم شکسته نمیشود، و پس از آن ۲ رکعت سنت.
- صحیح بخاری ۱۱۸۳ پیش از مغرب نماز بخوانید، برای هر که بخواهد: ۲ رکعت کوتاه پس از اذان رواست.
دیدگاه شیعه (جعفری)
- ۳ رکعت واجب، در سفر هم شکسته نمیشود، و پس از آن ۴ رکعت نافله.
- وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۴۶ نمازهای روزانه ۵۱ رکعت است، ۱۷ واجب و ۳۴ نافله.
اذکار و تعقیبات پس از نماز مغرب
- صحیح مسلم ۵۹۱ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ (۳ بار)، سپس: اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ، وَمِنْكَ السَّلاَمُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ (خدایا تو سلامی و سلامتی از توست؛ خجستهای ای صاحب شکوه و کرامت).
- صحیح بخاری ۸۴۴، صحیح مسلم ۵۹۳ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ (آنچه تو دهی کسی نتواند بازدارد، و آنچه تو بازداری کسی نتواند دهد، و ثروت هیچکس در برابر تو سودی ندارد).
- صحیح مسلم ۵۹۷ سُبْحَانَ اللَّهِ ۳۳ بار، الْحَمْدُ لِلَّهِ ۳۳ بار، اللَّهُ أَكْبَرُ ۳۳ بار، و برای کامل کردن صد: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. گناهانش بخشیده میشود هرچند مانند کف دریا باشد.
- نسائی، السنن الکبری ۹۸۴۸ آیة الکرسی (قرآن ۲:۲۵۵) پس از هر نماز واجب: میان او و بهشت جز مرگ مانعی نیست. ابن حبان آن را صحیح دانسته است.
- ابوداود ۱۵۲۲ پیامبر ﷺ به معاذ سفارش کرد که در پایان هر نماز گفتن این را رها نکند: اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ (خدایا مرا بر یاد خودت، شکر خودت و عبادت نیکویت یاری کن).
- ابوداود ۱۵۲۳ عقبة بن عامر: رسول خدا ﷺ به من فرمود در پایان هر نماز معوذات (سوره فلق و ناس) را بخوانم.
- صحیح مسلم ۲۷۲۳ هنگام شام: أَمْسَيْنَا وَأَمْسَى الْمُلْكُ لِلَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ (شام کردیم و فرمانروایی از آن خداست؛ ستایش از آن خداست؛ معبودی جز خدای یگانه بیشریک نیست).
- ترمذی ۳۳۹۱ هنگام شام: اللَّهُمَّ بِكَ أَمْسَيْنَا، وَبِكَ أَصْبَحْنَا، وَبِكَ نَحْيَا، وَبِكَ نَمُوتُ، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ (خدایا به یاری تو شام و صبح کردیم، به فرمان تو زندهایم و میمیریم، و برانگیخته شدن به سوی توست).
- صحیح مسلم ۲۷۰۹ پیامبر ﷺ به مردی که شب عقرب او را گزیده بود فرمود: اگر شامگاه میگفتی أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ (به کلمات کامل خدا از شر آنچه آفریده پناه میبرم)، به تو زیان نمیرساند.
- ابوداود ۵۰۸۸ ۳ بار صبح و شام: بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (به نام خدایی که با نامش هیچ چیز در زمین و آسمان زیان نمیرساند). بلای ناگهانی به او نمیرسد.
- ابوداود ۵۰۸۲ سوره اخلاص، فلق و ناس، هر کدام ۳ بار صبح و شام: تو را از هر چیز کفایت میکنند.
- وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۱۰۲۴؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۳۲۰ تسبیح حضرت فاطمه زهرا (س) پس از هر نماز، پیش از تغییر حالت: اللَّهُ أَكْبَرُ ۳۴ بار، الْحَمْدُ لِلَّهِ ۳۳ بار، سُبْحَانَ اللَّهِ ۳۳ بار. امام صادق (ع): نزد من از هزار رکعت نماز در هر روز محبوبتر است.
شماره احادیث بر پایه sunnah.com است. منابع جعفری با نام کتاب، جلد و باب آمدهاند.
منابع نمازهای دیگر
آخرین بهروزرسانی: جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶